Tranh chấp nội bộ doanh nghiệp

Trong quá trình hoạt động, doanh nghiệp không chỉ phải đối mặt với những cạnh tranh, tranh chấp từ đối thủ và thị trường mà còn phải đối diện với những tranh chấp, mâu thuẫn phát sinh từ trong nội bộ của mình. Những tranh chấp, mâu thuẫn này có tác động không nhỏ, trong nhiều trường hợp sẽ ảnh hưởng tới sự chiến lược hoặc sự tồn tại của doanh nghiệp, đòi hỏi phải được xử lý khoa học, hợp lý, hợp tình.

Pháp luật Việt Nam không định nghĩa cụ thể tranh chấp nội bộ doanh nghiệp là gì, tuy nhiên đã liệt kê các loại tranh chấp có tính chất, đặc điểm là tranh chấp nội bộ doanh nghiệp.

Bộ luật Tố tụng dân sự (TTDS) 2004 quy định: tranh chấp trong nội bộ công ty có thể hiểu là tranh chấp giữa công ty với các thành viên/cổ đông của công ty; giữa các thành viên/cổ đông của công ty với nhau liên quan đến việc thành lập, hoạt động, giải thể, tổ chức lại DN (sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi hình thức tổ chức của công ty) (Khoản 4 Điều 30).

Để giải thích quy định này, Nghị quyết 01/2020/NQ-HĐTP ngày 05/3/2020 của Hội đồng thẩm phán TAND Tối cao quy định về thẩm quyền giải quyết của Tòa án, vấn đề này được phân biệt như sau:

Thứ nhất, các tranh chấp giữa công ty với các thành viên của công ty là các tranh chấp về phần vốn góp của mỗi thành viên đối với công ty (thông thường phần vốn góp đó được tính bằng tiền, nhưng cũng có thể bằng hiện vật hoặc bằng giá trị quyền sở hữu công nghiệp); về mệnh giá cổ phiếu và số cổ phiếu phát hành đối với mỗi CTCP; về quyền sở hữu một phần tài sản, quyền được chia lợi nhuận hoặc về nghĩa vụ chịu lỗ tương ứng với phần vốn góp vào công ty; về các vấn đề khác liên quan đến việc thành lập, hoạt động, giải thể, sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi hình thức tổ chức của công ty.

Thứ hai, các tranh chấp giữa các thành viên của công ty với nhau là các tranh chấp giữa các thành viên của công ty về việc trị giá phần vốn góp vào công ty; về việc chuyển nhượng phần vốn góp vào công ty giữa các thành viên của công ty hoặc cho người khác không phải là thành viên của công ty; về việc chuyển nhượng cổ phiếu không ghi tên và cổ phiếu có ghi tên; về mệnh giá cổ phiếu, số cổ phiếu phát hành và trái phiếu của CTCP hoặc về quyền sở hữu tài sản, quyền được chia lợi nhuận hoặc về nghĩa vụ chịu lỗ, thanh toán nợ của công ty…

Thứ ba, khi thực hiện hướng dẫn nêu trên, nếu giữa công ty với các thành viên của công ty hoặc giữa các thành viên của công ty có tranh chấp với nhau, nhưng tranh chấp đó không liên quan đến việc thành lập, hoạt động, giải thể, sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi hình thức tổ chức của công ty mà chỉ liên quan đến các quan hệ khác như quan hệ lao động, quan hệ dân sự, thì tranh chấp đó không phải là tranh chấp về kinh doanh, thương mại quy định tại Khoản 4 Điều 30 của Bộ luật TTDS.K