Sao chép tác phẩm không xâm phạm quyền tác giả

Câu hỏi:

Mọi hành vi sao chép tác phẩm mà không xin phép cũng không trả tiền nhuận bút, thù lao cho tác giả đều là hành vi xâm phạm quyền tác giả đúng không?

Trả lời:

Tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả được pháp luật trao những quyền mang tính độc quyền. Tuy nhiên pháp luật cũng bổ sung các quy định xác định giới hạn quyền tác giả giúp cho công chúng có thể khai thác, sử dụng tác phẩm vào mục đích nghiên cứu khoa học, giảng dạy, sử dụng riêng (các mục đích phi lợi nhuận) một cách dễ dàng, nâng cao khả năng tiếp cần của cộng đồng với các sản phẩm sáng tạo.
Hiện nay Luật sở hữu trí tuệ đã quy định cụ thể các trường hợp tổ chức, cá nhân được quyền sử dụng các tác phẩm đã công bố không phải xin phép cũng không phải trả tiền nhuận bút, thù lao (Điều 25) và các trường hợp sử dụng tác phẩm đã công bố không phải xin phép nhưng phải trả tiền nhuận bút, thù lao (Điều 26).
Tuy nhiên việc sử dụng tác phẩm trong những trường hợp giới hạn quyền tác giả của các tổ chức, cá nhân phải đảm bảo không được làm ảnh hưởng đến việc khai thác bình thường tác phẩm, không gây phương hại đến các quyền của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả; phải thông tin, trích dẫn một cách phù hợp về tên tác giả, nguồn gốc, xuất xứ của tác phẩm. Pháp luật cũng giới hạn bản sao tác phẩm trong các trường hợp này ở số lượng một bản.
Như vậy những hành vi sử dụng tác phẩm tuân thủ theo các quy định của pháp luật về giới hạn quyền tác giả, mặc dù không xin phép hoặc trả tiền nhuận bút, thù lao nhưng vẫn được coi là hợp pháp, không phải là hành vi xâm phạm quyền tác giả.

10 trường hợp sử dụng tác phẩm đã công bố mà không cần phải xin phép, trả tiền cho tác giả:

Tự sao chép một bản nhằm mục đích nghiên cứu khoa học, giảng dạy của cá nhân;
Trích dẫn hợp lý tác phẩm mà không làm sai ý tác giả để bình luận hoặc minh họa trong tác phẩm của mình;
Trích dẫn tác phẩm mà không làm sai ý tác giả để viết báo, dùng trong ấn phẩm định kỳ, trong chương trình phát thanh, truyền hình, phim tài liệu;
Trích dẫn tác phẩm để giảng dạy trong nhà trường mà không làm sai ý tác giả, không nhằm mục đích thương mại;
Sao chép tác phẩm để lưu trữ trong thư viện với mục đích nghiên cứu;
Biểu diễn tác phẩm sân khấu, loại hình biểu diễn nghệ thuật khác trong các buổi sinh hoạt văn hoá, tuyên truyền cổ động không thu tiền dưới bất kỳ hình thức nào;
Ghi âm, ghi hình trực tiếp buổi biểu diễn để đưa tin thời sự hoặc để giảng dạy;
Chụp ảnh, truyền hình tác phẩm tạo hình, kiến trúc, nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng được trưng bày tại nơi công cộng nhằm giới thiệu hình ảnh của tác phẩm đó;
Chuyển tác phẩm sang chữ nổi hoặc ngôn ngữ khác cho người khiếm thị;
Nhập khẩu bản sao tác phẩm của người khác để sử dụng riêng.

Những hành vi trên đều là những hành vi sử dụng tác phẩm đã công bố mà đều không vì mục đích thương mại mà vì mục đích phát triển văn hóa xã hội chung, góp phần nâng cao khả năng tiếp cận tri thức cho người dân. Đồng thời, những hành vi này cũng không gây tổn hại gì đến tác giả, tác phẩm và quyền tác giả với tác phẩm.

Tuy nhiên, để có thể sử dụng tác phẩm mà không cần phải xin phép, trả tiền thù lao thì ngoài những hành vi đã nêu ở trên, người sử dụng còn phải thỏa mãn 2 điều kiện khác

Tác phẩm đã được công bố;
Tôn trọng tác giả và quyền tác giả; việc tác phẩm khi được sử dụng phải được ghi rõ nguồn gốc xuất xứ và thông tin tác giả.