Hủy bỏ hợp đồng khi tài sản bị mất hoặc hư hỏng

Tôi có thỏa thuận bán một chiếc bình cổ cho khách hàng, tuy nhiên trong lúc giao dịch do bất cẩn nên chiếc bình đó bị vỡ. Trong trường hợp này phải giải quyết như thế nào ạ, liệu hợp đồng của tôi có bị hủy bỏ hay không?

Hủy bỏ hợp đồng là gì?

Hủy bỏ hợp đồng là hình thức chấm dứt hiệu lực của hợp đồng đã được giao kết hợp pháp theo thỏa thuận của các bên trong hợp đồng hoặc theo quy định của pháp luật, làm phát sinh quan hệ pháp luật như là hợp đồng không tồn tại từ đầu. Bên nào có lỗi trong việc hủy bỏ hợp đồng thì phải bồi thường.

Căn cứ hủy bỏ hợp đồng

Hủy bỏ hợp đồng do bên kia vi phạm hợp đồng là điều kiện hủy bỏ mà các bên đã thỏa thuận trong hợp đồng

      Sự vi phạm hợp đồng của một bên có thể là một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ, nghiêm trọng hoặc không nghiêm trọng, tuy nhiên khi sự vi phạm đó trở thành điều kiện để hủy bỏ hợp đồng thì hợp đồng sẽ chấm dứt. Đối với trường hợp một bên vi phạm hợp đồng chỉ được coi là điều kiện hủy bỏ hợp đồng nếu các bên đã thỏa thuận từ trước, do vậy, trong trường hợp, hợp đồng không có thỏa thuận về điều kiện hủy bỏ hợp đồng thì các bên không được tự ý thực hiện quyền hủy bỏ hợp đồng của mình.

Hủy bỏ hợp đồng do bên kia vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ hợp đồng

      Đây là trường hợp hợp đồng bị hủy bỏ không cần dựa trên sự thỏa thuận của các bên chủ thể. Sự vi phạm nghĩa vụ sẽ làm ảnh hưởng hoặc giảm sút quyền và lợi ích của chủ thể còn lại trong hợp đồng, nhưng vi phạm nghiêm trọng đến mức mục đích giao kết hợp đồng của bên kia không thể đạt được thì hợp đồng buộc phải hủy bỏ.

Hủy bỏ hợp đồng theo quy định của pháp luật

      Căn cứ vào quy định của pháp luật ở đây được hiểu là các quy định của luật Dân sự cũng như các luật chuyên ngành khác như Thương mại, Luật kinh doanh bảo hiểm, Luật nhà ở,… có quy định về hủy bỏ hợp đồng trong những trường hợp cụ thể như: Hủy hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đấthủy hợp đồng đặt cọchủy hợp đồng công chứnghủy hợp đồng kinh tếhủy hợp đồng lao động,… thì nếu các bên không có thỏa thuận sẽ căn cứ vào các quy định này để xác định quyền hủy bỏ hợp đồng của một bên trong quan hệ hợp đồng.

Trong trường hợp của bạn tài sản là đối tượng của hợp đồng đã bị hư hỏng, do vậy hợp đồng sẽ bị chấm dứt nếu thuộc trường hợp quy định tại Điều 426 Bộ luật Dân sự 2015 về Hủy bỏ hợp đồng trong trường hợp tài sản bị mất, bị hư hỏng:

“Trường hợp một bên làm mất, làm hư hỏng tài sản là đối tượng của hợp đồng mà không thể hoàn trả, đền bù bằng tài sản khác hoặc không thể sửa chữa, thay thế bằng tài sản cùng loại thì bên kia có quyền hủy bỏ hợp đồng.

Bên vi phạm phải bồi thường bằng tiền ngang với giá trị của tài sản bị mất, bị hư hỏng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc theo quy định tại khoản 2, khoản 3 Điều 351 và Điều 363 của Bộ luật này.”

Thông thường khi một bên vi phạm hợp đồng làm mất mát, hư hỏng tài sản là đối tượng của hợp đồng, thì bên vi phạm phải thay thế bằng một tài sản cùng loại khác hoặc phải sửa chữa khắc phục thiệt hại. Tuy nhiên, một số loại tài sản không thể thay thế hoặc sửa chữa được như đối tượng của hợp đồng là vật đặc định duy nhất, không có vật thứ hai thay thế… Trường hợp này, bên bị vi phạm sẽ hủy bỏ hợp đồng và yêu cầu bồi thường thiệt hại, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận thay thế bằng vật khác.

Đối chiếu với trường hợp của bạn, nếu bạn có tài sản cùng loại với chiếc bình cổ để thay thế và được bên kia chấp nhận thì hợp đồng vẫn tiếp tục được thực hiện. Tuy nhiên, nếu bình cổ là vật đặc định duy nhất không có tài sản thay thế được thì khách hàng có quyền hủy bỏ hợp đồng mua bán và yêu cầu bạn phải bồi thường khi có thiệt hại xảy ra.

Nhưng, trường hợp bên bị thiệt hại có lỗi một phần trong việc tài sản bị hư hỏng, mất mát đó thì bên bị thiệt hại phải chịu một phần thiệt hại tương ứng với mức độ lỗi do mình gây ra. Như bạn trình bày thì do bất cẩn nên bình bị vỡ song không nói rõ là lỗi của các bên như thế nào. Do vậy, nếu bên khách hàng cũng có lỗi làm cho chiếc bình bị vỡ thì họ phải chịu một phần thiệt hại tương ứng mức độ lỗi.

Nếu tài sản bị hư hỏng, mất mát do sự kiện bất khả kháng thì bên vi phạm nghĩa vụ không phải bồi thường thiệt hại. Xét thấy trường hợp của bạn không phải do bất khả kháng nên không được loại trừ nghĩa vụ bồi thường thiệt hại.