Đăng kí chỉ dẫn địa lý

Theo quy định tại Khoản 2, Điều 4 Luật SHTT, Chỉ dẫn địa lý là dấu hiệu dùng để chỉ sản phẩm có nguồn gốc từ khu vực, địa phương, vùng lãnh thổ hay quốc gia cụ thể.

Một sản phẩm khi được đăng ký chỉ dẫn địa lý sẽ khẳng định được nguồn gốc, chất lượng và uy tín, nâng cao khả năng cạnh tranh và có giá trị cao hơn trên thị trường so với các sản phẩm cùng loại không có đăng ký bảo hộ.

Một số sản phẩm của Việt Nam đã được bảo hộ chỉ dẫn địa lý (đặc biệt là hàng nông sản) đều có uy tín và giá thành cao hơn khi xuất khẩu sang các thị trường thế giới: Nước mắm Phú Quốc, chè Shan Tuyết, cà phê Buôn Ma Thuột, bưởi Đoan Hùng, thanh long Bình Thuận, gạo tám xoan Hải Hậu, cam Vinh, Hồi Lạng Sơn, Vải thiều Thanh Hà…

Mặc dù vậy, tại Việt Nam hiện nay, nhiều doanh nghiệp và địa phương vẫn chưa nhận thức và đánh giá đúng vai trò quan trọng của việc đăng ký bảo hộ chỉ dẫn địa lý, khiến giá trị của các sản phẩm đặc sản chưa được nâng cao, ảnh hưởng không nhỏ tới lợi nhuận và uy tín của sản phẩm trên thị trường.

Tình trạng trên xảy ra, một phần do lỗi chủ quan của các doanh nghiệp và địa phương nơi có sản phẩm đặc sản, nhận thức chưa đầy đủ của việc bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp, đồng thời một phần do các quy định về sở hữu trí tuệ còn mới mẻ, các cơ chế bảo hộ chưa mạnh mẽ dẫn đến tình trạng xâm phạm quyền đối với chỉ dẫn địa lý vẫn đang xảy ra phức tạp.

Các doanh nghiệp cũng chưa thực sự chủ động xây dựng và bảo vệ thương hiệu của mình. Đối với các hàng hóa, đặc biệt là nông sản Việt Nam, chúng ta mới tập trung đăng ký chỉ dẫn địa lý mà chưa có cách thức xây dựng và phát triển thương hiệu đó. Các cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương và Trung ương cũng chưa có chính sách, phương hướng chiến lược hỗ trợ các doanh nghiệp.

Do vậy, vấn đề cần đặt ra là phải thống nhất trách nhiệm xây dựng và bảo vệ thương hiệu các sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý xuất xứ Việt Nam không chỉ từ phía doanh nghiệp, tổ chức tập thể mà còn bởi các cơ quan quản lý nhà nước.

Ngoài ra, theo nguyên tắc, đối với chỉ dẫn địa lý khi được đăng ký tại Việt Nam thì chỉ được bảo hộ tại Việt Nam, không được bảo hộ tại các nước khác. Như vậy tại nước ngoài, chỉ dẫn địa lý này có thể bị một doanh nghiệp khác đăng ký nhãn hiệu, có quyền cấm các doanh nghiệp khác sử dụng nhãn hiệu đó, dẫn đến việc hàng hóa xuất xứ tại Việt Nam không thể xuất khẩu và lưu thông trên thị trường các nước đó.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp Việt Nam chưa thực sự coi trọng vấn đề này, trong khi phần lớn các hàng hóa nông sản Việt Nam đều được xuất khẩu tới các thị trường lớn của thế giới. Nguy cơ mất thị trường, mạng lưới phân phối, bạn hàng, gây ảnh hưởng tới danh tiếng, uy tín của sản phẩm là rất lớn.

Việc chưa hoàn thiện cơ chế bảo đảm thực thi bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với chỉ dẫn địa lý cũng khiến cho các doanh nghiệp chưa mặn mà trong công tác này. Biểu hiện rõ nét nhất là việc các vụ việc tranh chấp được giải quyết ở tòa án rất ít ỏi mà chủ yếu được giải quyết ở các cơ quan hành chính.

Khi xử lý hành chính, các doanh nghiệp, tổ chức bị xâm phạm và bị thiệt hại bởi hành vi vi phạm sở hữu trí tuệ không nhận được khoản bồi thường bù đắp tổn thất một cách thích đáng. Vốn dĩ các quan hệ dân sự thông thường phải được giải quyết bằng các biện pháp dân sự là chủ yếu, tuy nhiên chúng lại bị hành chính hóa một cách quá mức.

Hiện nay, quá trình bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với chỉ dẫn địa lý mới chỉ được triển khai bước đầu. Số lượng sản phẩm đã được đăng ký chỉ dẫn địa lý chưa nhiều và chưa đa dạng các loại hình sản phẩm, dịch vụ đăng ký. Từ đó yêu cầu đặt ra là làm thế nào để chỉ dẫn địa lý được quan tâm đúng mức, thực sự trở thành công cụ nâng cao hình ảnh của sản phẩm Việt Nam.

Viết một bình luận