Căn cứ xác định quyền sử dụng đất là di sản

Nội dung bài viết:

Mẹ tôi mất năm 1974, còn bố mất năm 1987. Trước khi mất bố tôi đã chia đất cho ba con trai (không cho con gái vì đã lấy chồng đi ở nơi khác). Tuy nhiên, chỉ phân chia miệng chứ không làm giấy tờ gì nhưng các con cái đều chấp nhận không có ý kiến gì. Tôi là con cả được chia ở phần trong diện tích 144m2 đã có một căn nhà cấp bốn, nay đã xây thành nhà ngói. Tôi ở cùng với bố mẹ từ năm 1950 tại nhà này. Năm 2001 tôi đã được cấp sổ đỏ vì có tên trong sổ địa chính từ trước đến nay. Hiện nhà đã dột nát tôi muốn bán một phần đất đã được bố chia cho tôi để lấy tiền xây nhà thì các chị của tôi về đòi chia thừa kế đối với phần đất của bố mẹ đã cho tôi. Hỏi: diện tích đất mà tôi đã xây căn nhà trên đất là di sản thừa kế của bố mẹ tôi hay là tài sản thuộc sở hữu của tôi?

 

Căn cứ dữ kiện bạn nêu thì bố mẹ của bạn đã chia đất cho các con trong đó có bạn và các chị gái không có ý kiến gì. Tuy nhiên, việc chia đất không có giấy tờ và nay các chị gái lại đòi quyền lợi đối với đất đó do đó các chị của bạn cần phải chứng minh đó là di sản thừa kế của bố mẹ. Nếu xác định là di sản thừa kế thì các chị của bạn có quyền yêu cầu Toà án chia thừa kế diện tích đất này theo quy định của pháp luật về thừa kế.

Căn cứ mục 1 phần II Nghị quyết số 02/2004/NQ-HĐTP ngày 10/8/2004 của Hội đồng thẩm phán Toà án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng pháp luật trong việc giải quyết một số vụ án dân sự, hôn nhân và gia đình quy định về các căn cứ xác định quyền sử dụng đất là di sản thừa kế như sau:

     “1.1. Đối với đất do người chết để lại không phân biệt có tài sản hay không có tài sản gắn liền với quyền sử dụng đất mà người đó đã có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo Luật đất đai năm 1987, Luật đất đai năm 1993, Luật đất đai năm 2003 thì quyền sử dụng đất đó là di sản.

     1.2. Đối với trường hợp đất do người chết để lại mà người đó có một trong các loại giấy tờ quy định tại các khoản 1, 2 và 5 Điều 50 Luật đất đai năm 2003 thì kể từ ngày 01/7/2004 quyền sử dụng đất đó cũng là di sản không phụ thuộc và thời điểm mở thừa kế.

     1.3. Trường hợp người chết để lại quyền sử dụng đất mà đất đó có một trong các loại giấy tờ được hướng dẫn tại tiểu mục 1.1 và 1.2 mục 1 này, nhưng có di sản là nhà ở, vật kiến trúc khác (như nhà bếp, nhà tắm, nhà vệ sinh, giếng nước, nhà để ô tô, nhà thờ, tường xây làm hàng rào gắn với nhà ở, các công trình xây dựng trên đất được giao để sản xuất kinh doanh như nhà xưởng, kho tàng, hệ thống tưới tiêu nước, chuồng trại chăn nuôi hay vật kiến trúc khác hoặc trên đất có các tài sản khác như cây lấy gỗ, cây lấy lá, cây ăn quả, cây công nghiệp hay các cây lâu năm khác) gắn liền với quyền sử dụng đó mà có yêu cầu chia di sản thừa kế…”.

Như vậy đối chiếu vào trong trường hợp của bạn thì diện tích đất mà các chị của bạn có yêu cầu chia thừa kế đã được cấp giấy chứng nhận cho bạn chứ không phải là bố mẹ bạn do đó không thuộc quy định tại trường hợp 1.1 nêu trên. Mặt khác bạn lại là người đứng tên trong sổ địa chính chứ không phải bố mẹ ông nên cũng không thuộc trường hợp 1.2. Và vì trên đất đó không còn tài sản của bố mẹ (mà là tài sản do bạn tạo dựng) do đó cũng không thuộc trường hợp 1.3).

Mặt khác giả sử diện tích đó là di sản thừa kế hoặc trên đất có tài sản của người chết gắn liền với quyền sử dụng đất thì Toà án chỉ giải quyết yêu cầu chia thừa kế trong thời hạn mười năm kể từ thời điểm mở thừa kế theo quy định tại Điều 623 Bộ luật dân sự. Điều 623 Bộ luật dân sự quy định: “Thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế là mười năm kể từ thời điểm mở thừa kế”.

Vì đất đó đã được bố mẹ cho và bạn đã sử dụng lâu dài ổn định từ trước khi bố mất (tức là trước năm 1987). Trong quá trình sử dụng bạn đã xây dựng nhà trên đó và đã được cấp giấy chứng nhận. Do đó diện tích đất này là tài sản thuộc sở hữu của bạn và bạn có toàn quyền định đoạt theo quy định tại Điều 194 Bộ luật dân sự). Điều 194 Bộ luật dân sự quy định: “…Chủ sở hữu có quyền tự định mình bán, trao đổi, tặng cho, cho vay, để thừa kế, từ bỏ hoặc tự mình thực hiện các hình thức định đoạt khác đối với tài sản”.