Các loại hợp đồng

Theo pháp luật hiện hành thì các loại hợp đồng được quy định tại Điều 402 Bộ luật Dân sự 2015:

“Hợp đồng gồm các loại chủ yếu sau đây:

  1. Hợp đồng song vụ là hợp đồng mà mỗi bên đều có nghĩa vụ đối với nhau.

  2. Hợp đồng đơn vụ là hợp đồng mà chỉ một bên có nghĩa vụ.

  3. Hợp đồng chính là hợp đồng mà hiệu lực không phụ thuộc vào hợp đồng phụ.

  4. Hợp đồng phụ là hợp đồng mà hiệu lực phụ thuộc vào hợp đồng chính.

  5. Hợp đồng vì lợi ích của người thứ ba là hợp đồng mà các bên giao kết hợp đồng đều phải thực hiện nghĩa vụ và người thứ ba được hưởng lợi ích từ việc thực hiện nghĩa vụ đó.

  6. Hợp đồng có điều kiện là hợp đồng mà việc thực hiện phụ thuộc vào việc phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt một sự kiện nhất định.”

Theo quy định này thì hợp đồng có rất nhiều loại khác nhau, Bộ Luật dân sự 2015 liệt kê ra sáu loại hợp đồng chủ yếu, phổ biến trên thực tế. Mỗi loại hợp đồng đều có những dấu hiệu riêng biệt. Cụ thể:

– Hợp đồng song vụ, trong các hợp đồng song vụ, các bên đều phải thực hiện nghĩa vụ đối với nhau. Tuy nhiên, việc thực hiện nghĩa vụ đối với nhau có cần thiết phải mang lại lợi ích cho nhau không hay chỉ đơn thuần là việc thực hiện nghĩa vụ theo yêu cầu của bên mang quyền. Hiện nay có hai quan điểm về vấn đề này:

+ Quan điểm thứ nhất cho rằng, việc thực hiện nghĩa vụ đối với nhau phải được hiểu là các bên phải thực hiện nghĩa vụ nhằm mang lại lợi ích hoặc phải có lợi cho bên đối tác.

+ Quan điểm thứ hai cho rằng, việc thực hiện nghĩa vụ đối với nhau đơn thuần chỉ là thực hiện nghĩa vụ theo yêu cầu của bên đối tác mà không nhất thiết việc thực hiện nghĩa vụ đó phải mang lại lợi ích cho phía đối tác. Theo quan điểm thứ nhất là phù hợp hơn bởi vì theo Điều 274 BLDS, việc thực hiện nghĩa vụ là vì lợi ích của bên có quyền. Do đó, trong hợp đồng song vụ, việc thực hiện nghĩa vụ của bên này sẽ vì lợi ích của bên kia và ngược lại.

– Hợp đồng đơn vụ là hợp đồng mà chỉ một bên có nghĩa vụ còn một bên có quyền. Thông thường, các hợp đồng đơn vụ là các hợp đồng không có đền bù, bởi vì bên có nghĩa vụ phải thực hiện nghĩa vụ vì lợi ích của bên mang quyền, còn bên mang quyền sẽ không phải thực hiện nghĩa vụ đồng nghĩa không mang lại lợi ích cho phía bên kia (Ví dụ, hợp đồng tặng cho tài sản).

– Hợp đồng chính và hợp đồng phụ. Hiện nay, việc phân biệt hợp đồng chính và hợp đồng phụ là dựa vào sự phụ thuộc về hiệu lực giữa các hợp đồng. Theo đó, hiệu lực của hợp đồng phụ luôn phụ thuộc vào hiệu lực của hợp đồng chính. Tuy nhiên có trường hợp pháp luật quy định hợp đồng phụ không phụ thuộc vào hiệu lực hợp đồng chính (các giao dịch bảo đảm). Đây là một trường hợp ngoại lệ nhằm bảo vệ quyền lợi của các bên trong hợp đồng chính khi bị vô hiệu.

– Hợp đồng vì lợi ích của người thứ ba là hợp đồng trong đó các bên đều phải thực hiện nghĩa vụ nhằm mang lại lợi ích cho người thứ ba. Tức chỉ có người thứ ba mới được hưởng lợi ích từ việc thực hiện hợp đồng.

Quy định này không phù hợp với thực tế, bởi vì trên thực tế, đa số các trường hợp thực hiện hợp đồng vì lợi ích của người thứ ba là trường hợp bên có nghĩa vụ phải thực hiện nghĩa vụ theo yêu cầu của bên có quyền để cho người thứ ba hưởng lợi ích

(Ví dụ, A thuê B vận chuyển tài sản đến cho C). Quy định về vấn đề thực hiện hợp đồng dân sự vì lợi ích của người thứ ba, Điều 415 BLDS cho thấy hợp đồng vì lợi ích của người thứ ba là hợp đồng mà một bên phải thực hiện nghĩa vụ để người thứ ba hưởng quyền.

–  Hợp đồng có điều kiện thực hiện, là các hợp đồng mà các bên có thỏa thuận về điều kiện để bắt đầu thực hiện quyền, nghĩa vụ của các bên. Các bên có thể thỏa thuận về điều kiện phát sinh hoặc điều kiện thay đổi hoặc điều kiện chấm dứt thì hợp đồng bắt đầu thực hiện. Điều kiện để thực hiện hợp đồng là sự kiện sẽ xảy ra, các bên chờ khi nó xảy ra hoặc thay đổi hoặc chấm dứt thì bắt đầu thực hiện hợp đồng. Hợp đồng có điều kiện thực hiện khác với giao dịch có điều kiện làm phát sinh hiệu lực hay chấm dứt hiệu lực. Các điều kiện của giao dịch là sự kiện khách quan có thể xảy ra hoặc không xảy ra, vì vậy điều kiện sẽ ảnh hưởng đến giá trị pháp lý của giao dịch.

Như vậy, pháp luật dân sự hiện hành quy định các loại hợp đồng chủ yếu như trên, ngoài ra trên thực tế cũng có những loại hợp đồng khác, nếu được giao kết đúng quy định thì các loại hợp đồng khác vẫn được chấp nhận. Hi vọng những quy định và phân tích ở trên sẽ giúp bạn hiểu hơn về các loại hợp đồng hiện hành.