Bồi thường thiệt hại ấn định trước theo quy định của pháp luật

Vấn đề xem xét hợp pháp hóa điều khoản bồi thường thiệt hại ấn định trước trong hệ thống pháp luật Việt Nam hiện hành là một vấn đề pháp lý phức tạp cần được xem xét. Để giúp quý khách hàng hiểu rõ hơn, ACC sẽ làm rõ hơn vấn đề qua bài viết sau.

1. Tổng quan về bồi thường ấn định trước

Bồi thường ấn định trước – Liquidated Damages (Điều khoản “LD”) là một chế định tồn tại trong cả hệ thống thông luật và dân luật.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện này, việc hội nhập các chế định pháp luật mang tính quốc tế cũng không còn quá xa lạ với pháp luật Việt Nam. Tuy nhiên, việc hài hoà điều khoản này trong hệ thống pháp luật Việt Nam hiện tại vẫn còn tồn tại nhiều bất cập do sự khác biệt về cách tiếp cận.

2. Định nghĩa, nguồn gốc và vai trò của điều khoản bồi thường ấn định trước

Bồi thường ấn định trước có thể được hiểu là một chế tài đòi bồi thường thiệt hại bằng tiền được ghi nhận trong cả hệ thống thông luật và dân luật. Bồi thường ấn định trước được giải thích là một điều khoản trong hợp đồng mà trong đó các bên thỏa thuận một số tiền bồi thường thỏa đáng đối với những thiệt hại mà một bên có thể nhận được nếu bên kia vi phạm hợp đồng.

Với tính chất bất đối xứng của trái phiếu phạt, trong nhiều trường hợp, bên vi phạm phải trả cho bên bị vi phạm một khoản tiền không hợp lý, ngay cả khi hành vi vi phạm không gây ra bất kỳ thiệt hại nào cho bên bị vi phạm. Trong suốt thời gian dài phát triển với nhiều ảnh hưởng từ các yếu tố để công nhận hiệu lực, điều khoản LD đã liên tục thay đổi, tuy nhiên nhìn về bản chất, bồi thường ấn định trước chỉ xoay quanh sự kết hợp của hai yếu tố cơ bản chính là (i) Quyền tự do hợp đồng và (ii) Tính hợp lý và công bằng.

3. Bồi thường ấn định trước trong hệ thống pháp luật Việt Nam hiện hành

Xét về mặt thực tiễn, bồi thường ấn định trước chưa được thừa nhận chính thức bởi pháp luật Việt Nam. Trong BLDS 2015 và LTM 2005, hai chế tài khắc phục thiệt hại bằng tiền được thừa nhận chỉ bao gồm (i) Bồi thường thiệt hại; và (ii) Phạt vi phạm.

Điều 360 BLDS 2015 có quy định về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do vi phạm nghĩa vụ có nêu rằng, trong trường hợp có thiệt hại do vi phạm nghĩa vụ gây ra thì bên có nghĩa vụ phải bồi thường toàn bộ thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.

Việc ghi nhận một hướng mở liên quan đến thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác có nên được xem là một cách các nhà lập pháp thừa nhận một tiền được thỏa thuận từ trước trong trường hợp bồi thường thiệt hại do vi phạm của một bên hay không thì vẫn là câu trả lời còn bỏ ngỏ, vì theo hướng giải thích được thừa nhận nhiều trên thực tế, điều khoản này chỉ nên xem xét trong bối cảnh các bên có thể thỏa thuận về việc bồi thường toàn bộ hay bồi thường một phần tính trên các thiệt hại đã xảy ra mà thôi.

Tuy nhiên cần phân biệt rõ ràng rằng điều khoản LD là một điều khoản hoàn toàn độc lập với điều khoản bồi thường thiệt hại và điều khoản phạt vi phạm. Nếu bồi thường thiệt hại và bồi thường ấn định trước đều có mục đích giống nhau là một khoản tiền dùng để khắc phục các thiệt hại đã xảy ra cho một bên khi bên còn lại không tuân thủ đúng các nghĩa vụ trong hợp đồng, tuy nhiên cơ sở để xác định hai khoản bồi thường này là khác nhau. Điều khoản LD cho phép các bên được thương lượng và thống nhất ngay tại thời điểm giao kết hợp đồng dựa trên sự tiên đoán về mức thiệt hại trong tương lai có thể xảy ra nếu một trong các bên hợp đồng vi phạm, ngược lại, thiệt hại trong chế tài khắc phục thiệt hại sẽ chỉ được thừa nhận khi hành vi thiệt hại đã xảy ra gây nên một thiệt hại cụ thể, thực tế, tính toán được và có mối quan hệ nhân quả với nhau.

Bồi thường thiệt hại ấn định trước mang chức năng là một chế tài nhằm bù đắp, khắc phục các tổn thất bị gây ra bởi chính hành vi vi phạm đó. Mong rằng những thông tin mà ACC gửi tới trên đây đã giúp quý khách hàng giải đáp thắc mắc liên quan đến vấn đề trên.

 

Viết một bình luận